Helpende posities
 

Wil je zien wat me bezighoudt?

Blogitems uit 2017

Regelmatig schrijf ik in blogvorm over zaken die me raken of aan het denken zetten: ervaringen in mijn werk, ontmoetingen, inspirerende boeken, films of thema’s. Je vindt ze hier.

29 mar
2017

Helpende posities

Heb je wel eens meegemaakt dat je met iemand naast je in de auto zat en dat het gesprek als vanzelf verliep? Dat je moeiteloos met elkaar kon communiceren terwijl  tegenover elkaar zittend in het wegrestaurant het gesprek niet op gang kwam? Een herkenbare situatie voor veel mensen. Kennelijk kan het naast elkaar zitten in de auto en allebei naar voren kijken, het gesprek vergemakkelijken.

Houdingen, posities, de mate van beweeglijkheid en lichaamstaal kunnen een gesprek in meer of mindere mate helpend maken.  Het is een zoekproces van zowel ‘de helper’ als ‘de geholpene’ om te ervaren wat helpt en wat niet.  Dit proces lijkt op een dans, waarbij geven en ontvangen, leiden en geleid worden, goed op elkaar afgestemd moeten zijn, om tenentrapperij te voorkomen.

Een fragment uit de film the King’s speech illustreert mooi het begin van zo’n dans van een helper en hulpvrager. We zien hoe het eerste gesprek tussen de stotterende Britse prins die koning zal worden, en de stottertherapeut verloopt.  Met grapjes, een weddenschap, opmerkingen en weetjes vanuit zijn expertise, regels (“my castle, my rules”), is de therapeut Lionel, in gesprek met de  prins. Lionel noemt de prins “Bertie”, hem uitnodigend tot een gelijkwaardige relatie in belang van de behandeling. Het is een spannend gesprek, waarin een relationele strijd gaande lijkt te zijn. Een strijd die ook gaat over machtsposities. In de behandelkamer bepaalt de therapeut de behandelvoorwaarden, the rules en leidt hij vanuit zijn expertise de dans. In de buitenwereld is Bertie, toekomstige koning, en Lionel onderdaan.

Als we het geluid wegdraaien, en alle taal weglaten in het fragment kunnen we nog beter kijken naar de houdingen van beide mannen. Wat kunnen we over de non verbale uitingen en posities zeggen? Welke posities zijn helpend?

Net als in zijn woorden is Lionel in zijn lichaamstaal beweeglijk. Hij loopt regelmatig in de kamer.  Als hij zit, neemt hij een gepaste afstand tot de prins. Hij kijkt aan, maar ook weg. Hij nodigt de prins uit om naar hem toe te bewegen. Maar op een bepaalde manier is Lionel ook bewegingsloos, zo onverstoorbaar is hij. Hij ontvangt de onwilligheid, boosheid  van de ander met een ogenschijnlijk gemak.

Wat een helpende positie is, is nog onduidelijk. We weten ook niet hoe het voor beider mannen van binnen voelt. Het lijkt alsof ze elkaar aftasten: Willen we wel met elkaar dansen? Kunnen we met elkaar dansen? Hoe zullen we dansen?

Recent organiseerde ik een inspiratiesessie over het helpende gesprek. Daar was een algemeen gedeelde helpende factor, het gehoord weten, de ruimte voelen om tot eigen antwoorden en inzichten te komen.  Welke plek, welke ruimte je nodig hebt om je gehoord te weten, hebben we vervolgens onderzocht in een kleine workshop. In 2-tallen instrueerde de geholpene de helper welke positie deze moest innemen ten opzichte van de geholpene. Beiden onderzochten woordeloos of dit voor hen een helpende positie was. De posities die per tweetal werden onderzocht, liepen volledig uiteen. Sommige stellen keken naast elkaar zittend naar een lamp. Anderen liepen een eindje. Ook het aantal posities varieerde, soms werd er 1 positie grondig bestudeerd en doorvoeld, soms werden vele variaties getest. In stilte werd gevoeld hoe is om elkaar aan te kijken of juist niet, hoe het is om met de ruggen tegen elkaar te zitten, hoe het is als iemand achter je staat,  en of het verschil maakt of iemand rechts of links van je staat. Ook werd de afstand tot elkaar bestudeerd, hoe ver of dichtbij is helpend? En werkt verstilling, stilstaan op 1 plek, of helpt het juist om te bewegen? Het niet spreken werd niet altijd als prettig en helpend ervaren, alsof woorden de helpende ruimte juist creëren, en bij gebrek daaraan het ongemak toeneemt.

Uit dit onderzoekje naar helpende posities komt naar voren dat een helpende relatie baat heeft bij een fijne afstemming over de plek en houding die je tot elkaar hebt. Helpen is bewust je plek zoeken als helper, maar ook de ander vragen welke plek, houding, beweging helpend is. Het aftasten, het onderzoeken, het onder de knie krijgen van de dans, kan soms haperen, lastig zijn, frustreren. We begeven ons in het gebied van niet-weten, ongemak en onzekerheid. In plaats van over dit gebied heen te walsen, lijkt het erop dat juist hier de bron ligt voor de ingrediënten van een helpende relatie en een soepele dans.

Agnes Heerdink

www.zielenzin.nl