Zorg voor zin!
 

Wil je zien wat me bezighoudt?

Blogitems uit 2013

Regelmatig schrijf ik in blogvorm over zaken die me raken of aan het denken zetten: ervaringen in mijn werk, ontmoetingen, inspirerende boeken, films of thema’s. Je vindt ze hier.

13 mei
2013

Zorg voor zin!

Zingeving: is dat iets wat er toe doet in organisaties? De afgelopen jaren maakte ik deel uit van een groep praktijkonderzoekers die zich bijzonder interesseerde in deze vraag. De bundel die we hierover onder regie van Adriaan Bekman schreven, heet Zorg voor zin! en verschijnt deze week bij uitgeverij Van Gorcum. Hier alvast -heet van de naald- enkele waarnemingen.

Het boek handelt over zingeving, een belangrijk maar verwaarloosd gebied in organisaties. Je kunt dat eenvoudig zelf waarnemen. Stel maar eens in een project de vraag waarom dit ook al weer zo belangrijk was. En je zult ongeduld en ergernis ontmoeten. 'Dat hebben we allang besproken' of ' Voor die discussie hebben we nu geen tijd' . Organisaties zijn erg op snelheid en zakelijk resultaat gericht. Soms roept de zingevingsvraag zelfs agressie en grote weerstand op. Een van de verhalen in de bundel is van de hand van Quinten van der Rhoer, die zingevingsdiscussies bij de Belastingdienst initieerde. Hij boekte successen, maar ontmoette ook veel onwil: 'Laten we aan het werk gaan' en 'We hebben wel wat beters te doen dan praten over de zin.' 

Het verwaarlozen van de zingevingsvraag geeft echter een grote verschraling van de kwaliteit van leven

en werken in organisaties. Interessant is het onderzoek dat Ben Verleg deed naar de waarde van zingeving in besluitvorming. Hij reconstrueerde de besluitvorming rond de Amsterdamse Noord-Zuidlijn. Op basis van een grote hoeveelheid gesprekken met betrokkenen maakt hij aannemelijk dat het project zich al snel verengde tot een technisch rationele onderneming, waarbij de vraag naar het waarom op de achtergrond raakte. Met alle gevolgen van dien.

Naast verschraling van het leefklimaat ervaren veel mensen beknelling in organisaties, doordat ze geen ruimte meer zien of ervaren in de funktionele systeemwereld. Jarig Komrij onderzocht hoe mensen in het onderwijs hiermee omgaan. Hij laat zien hoe hij schoolleiders hielp om van een funktioneringsgesprek weer een ontmoeting te maken en een gesprek dat er toe doet. 

Wie zingeving bestudeert, betreedt ook een veld van spanningvolle tegenpolen, ook wel paradoxen genoemd. De werkelijkheid is vol met die tegenstellingen -actie en reflectie, doen en zijn, sturen en loslaten- die met elkaar op spanning staan. Hoe hanteren we die spanningen? En wat is de zin er van? In Zorg voor zin! staan diverse beschouwingen over deze vragen. In mijn eigen onderzoek bevroeg ik leiders op de betekenis van de interessante paradox van 'lef' en 'laf'.

Zo valt er veel moois te lezen in deze bundel. Ik hoop van harte dat veel mensen hun weg naar dit boek zullen vinden en ben heel benieuwd naar reacties. De belangrijkste boodschap van het boek is wel: zin is er niet, zin geef je. Zingeving is een aktieve scheppingsdaad. Van niets maak je iets. 

 

Joris Brenninkmeijer is coach en adviseur. Hij zet zich in voor levendige en bezielde veranderprocessen in organisaties.