Waarnemen: we zien vooral wat we willen zien
 

Wil je zien wat me bezighoudt?

Blogitems uit 2013

Regelmatig schrijf ik in blogvorm over zaken die me raken of aan het denken zetten: ervaringen in mijn werk, ontmoetingen, inspirerende boeken, films of thema’s. Je vindt ze hier.

28 jan
2013

Waarnemen: we zien vooral wat we willen zien

In zijn boek Blikwisselingen vertelt Robert Dijkgraaf een aardige anekdote. Volgens de overlevering kregen leden van een primitieve stam in Papoea-Nieuw-Guinea een film te zien van Manhattan. De antropologen die de beelden toonden, wilden deze mensen laten zien wat het moderne westerse leven inhield. Na afloop vroegen ze hen wat ze allemaal hadden gezien. Het antwoord: een kip.

Aanvankelijk waren de onderzoekers verbijsterd. Er waren bruggen, wolkenkrabbers, mensenmassa’s, auto’s, snelwegen, vliegtuigen en nog heel veel meer te zien geweest. Maar een kip? Ze besloten de film nog eens nauwkeurig terug te kijken en –inderdaad!- liep er ergens, een fractie van een seconde, een man met een kip door het beeld. Alleen die kip was wat de stamleden konden herkennen, al het andere ging aan hen voorbij. Dijkgraaf schrijft: “Er was eenvoudig geen haakje in het brein waaraan ze al die beelden van taxi’s, metro’s en flatgebouwen konden ophangen. Er was alleen plek voor de kip.” 

Nu kun je dit verhaal op verschillende manieren bekijken (variërend van perspectieven als  ‘domme inboorlingen’ of ‘arrogante westerse antropologen’), maar de kern lijkt me toch wel te zijn dat we als mens alleen dat zien wat past binnen ons blikveld, ons referentiekader of wereldbeeld. Of simpeler gezegd: we zien vooral wat we willen zien. In het dagelijkse leven in organisaties is het niet  anders. Zien we een organisatie als structuur, dan tekenen we harkjes en zien vooral taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Zien we een organisatie als reservoir van (onbenut) menselijk potentieel, dan gaan we bezig met talentmanagement. Een organisatie als verzameling werkprocessen zien, nodigt uit om lean te denkenIn veel opzichten doen we het dus net zo goed of slecht als de inboorlingen van Papoea-Nieuw-Guinea. We zien iets en hangen het aan ons favoriete haakje.

De uitdaging is: probeer het eens anders te zien.

Als u zich ergert aan iemand, kijk eens wat diens intenties waren.

Als een project niet loopt doordat anderen steken laten vallen, onderzoek eens kritisch wat u daaraan wel en niet heeft bijgedragen.

Als u vooral problemen ziet, kijk dan eens wat er wel werkt.

Als u in uzelf zit te tobben, ga naar buiten en spreek enkele anderen.

 

Probeer het eens. Een man met een kip zult u hoogstwaarschijnlijk niet aantreffen, maar tien tegen een dat u een nieuw perspectief op het spoor komt.

 

Joris Brenninkmeijer is coach en adviseur. Hij zet zich in voor levendige en bezielde veranderprocessen in organisaties.