Hoe krijg ik ze zover?
 

Wil je zien wat me bezighoudt?

Blogitems uit 2012

Regelmatig schrijf ik in blogvorm over zaken die me raken of aan het denken zetten: ervaringen in mijn werk, ontmoetingen, inspirerende boeken, films of thema’s. Je vindt ze hier.

20 feb
2012

Hoe krijg ik ze zover?

Een tijdje geleden sprak ik een leidinggevende over de ontwikkelingen binnen zijn afdeling. “Het gaat niet zo goed,” vertelde hij me, “ ik zie veel te weinig initiatief en ondernemerschap bij mijn medewerkers. Keer op keer leg ik ze uit dat we het zo niet gaan redden, maar ze lijken het gewoon niet te begrijpen. Eerder lijkt het alsof ze nog afwachtender worden. Hoe krijg ik ze zover dat ze wat harder gaan lopen? Is daar geen training voor of zo?”

Hoe krijg ik ze zover? Het valt me op dat veel leidinggevenden zich deze vraag stellen. Toen ik zelf een tijdje leiding gaf, betrapte ik me erop dat ik het op zeker moment ook ging doen. Leiding of sturing geven aan anderen werkt kennelijk sterk in de hand dat je gaat nadenken hoe je die anderen een bepaalde kant op kan krijgen. Soms vragen die anderen er zelfs om! Welke kant gaan we op? Wat is jouw visie?

Toch zitten er grote schaduwzijden aan de hoe krijg ik ze zover? vraag. Neem het voorbeeld hierboven: hoe meer de leidinggevende zich inzet zijn medewerkers een bepaalde kant op te krijgen, hoe meer druk hij gaat uitoefenen. Hij zal ongeduldiger worden, minder goed luisteren en bezwaren of andere ideeën van tafel vegen. Gevolg: de medewerkers trekken zich terug, worden afwachtend en nemen weinig eigen initiatief. Precies nu wat de leidinggevende beoogde te doorbreken, maar wat hij dus onbedoeld in stand hield.

boek ardonOver dit soort taaie patronen schreef Arend Ardon een zeer lezenswaardig boek: Doorbreek de Cirkel! Hij werkt daarin helder uit hoe leidinggevenden met alle goede bedoelingen vaak precies die effecten bewerkstelligen die ze nu juist niet beogen. En zo raken we in veranderprocessen gevangen in vicieuze cirkels. (Dat principe gaat natuurlijk net zo goed op voor adviseurs. Ook zij houden vaak onbedoeld patronen in stand. Maar daarover graag een andere keer).

Zie de onderstaande figuur ter illustratie: links de gedachten van de manager, rechts die van de medewerkers, boven en onder het vertoonde gedrag. Samen een perfecte cirkel met een hoog ‘zie-je-wel-ik-wist-dat-hij-zo-zou-doen’ gehalte.

schema vicieuze cirkel

De belangrijkste tips die Ardon geeft om uit deze vicieuze ellende te blijven zijn:

  • Maak een foto waar je zelf (als leidinggevende of veranderaar) op staat.
    Met andere woorden: zie onder ogen hoe je zelf denkt en handelt en hoe je daarmee (onbedoeld) de ongewenste situatie in stand houdt. Wijs niet naar de ander, maar concentreer je eerst op je eigen rol en het effect dat je hebt. Het is vaak lastig goed naar jezelf te kijken. Extra lastig is dat het in veranderprocessen vaak om spannende situaties gaat die met emotie zijn geladen.
  • Maak het onbespreekbare bespreekbaar
    Eenzijdige actie om uit het patroon te raken is vaak onvoldoende. Herken het patroon en durf het te benoemen wanneer je er in zit. Geef aan dat je het wil veranderen en vraag anderen of ze dat ook willen. Simpel op papier, maar spannend in de praktijk.
  • Begin in het klein
    We praten veel over verandering, maar echte verandering gebeurt in talloze kleine momenten waarin het net even anders gaat. De optelsom van die momenten is wat echte beweging geeft.

Alles bij elkaar genomen is de clou dus deze: stel jezelf minder de vraag hoe je ze zover krijgt, maar wat je hebt gedaan waardoor ze nog niet zover zijn. Eerst begrijpen, dan pas ingrijpen met inzicht!